Maatschappelijke trends en ontwikkelingen

De wereld om ons heen verandert continu, en dat merken we bij Jumbo elke dag. Ontwikkelingen in economie, technologie en consumentengedrag vragen van ons dat we flexibel blijven en meebewegen. Daarom werken we open en transparant en luisteren we goed naar wat er speelt in de samenleving.

We vinden het belangrijk om maatschappelijke trends niet alleen te volgen, maar ook zelf richting te geven. Zo nemen we verantwoordelijkheid voor een voedselketen die toekomstbestendig is. In dit hoofdstuk laten we zien welke trends en ontwikkelingen in 2025 invloed hadden op ons werk en onze keuzes. Het jaar vroeg opnieuw om een supermarkt die zich aanpast, maar tegelijk duidelijk koers houdt. Verderop in het verslag lees je hoe we dat hebben gedaan.

Economische onzekerheid en geopolitieke spanningen

De geopolitieke situatie heeft ook in 2025 invloed gehad op ons werk. Internationale conflicten, zoals de oorlog in Oekraïne en spanningen in het Midden-Oosten, zetten druk op de economie en de samenleving. Verstoorde handelsverhoudingen en misoogsten zorgden voor stijgende kosten en verstoringen in onze toeleveringsketens. Dat merkten we soms heel concreet: bepaalde lang houdbare producten of artikelen van buiten de EU waren minder goed beschikbaar. Deze onzekerheid vraagt van ons dat we flexibel blijven en steeds zoeken naar oplossingen, zodat klanten voor al hun boodschappen bij ons terecht kunnen.

Prijsstijgingen

We hadden opnieuw te maken met hogere kosten en daardoor duurdere boodschappen. Behalve geopolitieke spanningen, verstoorde handelsverhoudingen en misoogsten, kwam dit ook door nationaal beleid en politieke keuzes zoals belastingen en loonontwikkelingen. In 2025 werden vooral koffie, cacao en rundvlees flink duurder. Dat zette onze marges onder druk en vroeg om slimme keuzes. De hogere prijzen hadden ook invloed op het vertrouwen van consumenten, dat op een historisch laag niveau belandde. Tussen 2022 en 2025 stegen de consumentenprijzen met ruim twintig procent. Dat is veel sneller dan in de twintig jaar daarvoor. We merken dat onze klanten kritischer kijken naar hun dagelijkse boodschappen en vaker kiezen voor producten in de aanbieding.

Prijsverschillen binnen Europa

Naast prijsstijgingen in Nederland, speelde ook het bredere vraagstuk over de prijsverschillen van boodschappen tussen buurlanden. In de Nederlandse maatschappij is het beeld ontstaan dat prijzen in Nederlandse supermarkten vaak hoger liggen dan in België en Duitsland. Het leidde tot vragen van politieke partijen en een Tweede Kamerdebat over voedselprijzen in Nederland.

Tegelijkertijd bleek uit onderzoek van EFMI Business School dat Nederlandse boodschappen over de gehele linie juist wat goedkoper zijn dan in België en Duitsland. A-merken blijken in Nederland wel vaak duurder dan in de buurlanden, terwijl sommige productcategorieën, zoals zuivel, brood, aardappelen, groente en fruit, weer goedkoper zijn. Prijsverschillen tussen landen hebben meerdere oorzaken. Eén van de oorzaken is de beperking voor supermarkten in hun mogelijkheden om goedkoper in te kopen in andere Europese landen. Fabrikanten leggen soms territoriale leveringsbeperkingen (TLB’s) op, waardoor het moeilijker is om bepaalde A-merken voordelig te importeren.

Veranderend consumentengedrag

In 2025 bleef prijsbewustzijn een belangrijk kenmerk van consumentengedrag. Ondanks een voorzichtig herstel van de koopkracht letten veel mensen scherp op hun uitgaven en zoeken actief naar aanbiedingen en betaalbare boodschappen.

Steeds meer consumenten zijn geïnteresseerd in duurzaam en gezond eten, maar door de perceptie dat dit duurder is, is het nog niet altijd terug te zien in de verkopen. Tegelijkertijd ligt er in de samenleving meer druk op het terugdringen van welvaartsziekten en ongezonde leefstijlen. Daarom blijven we zoeken naar manieren om gezond eten bereikbaar te maken voor iedereen.

De verkoop van biologische producten is in Nederland licht gestegen, maar toch blijft de groei van deze categorie onder druk staan. Ook vindt een meerderheid van de consumenten dat we vaker plantaardig en minder dierlijk zouden moeten eten, al is deze groep kleiner dan in 2020.

Tot slot veranderde de manier waarop consumenten winkelen. Digitale oplossingen zoals click & collect, zelfscan en mobiele apps zijn inmiddels vanzelfsprekend geworden. Ook nieuwe vormen van interactief winkelen, zoals live commerce via sociale media, kregen meer betekenis. Deze ontwikkelingen laten zien dat consumenten niet alleen letten op prijs en duurzaamheid, maar ook steeds hogere verwachtingen hebben van gemak en beleving, zowel online als in de fysieke winkel.

Digitalisering en kunstmatige intelligentie

Digitalisering speelt een steeds grotere rol in de maatschappij en dus ook in de supermarkt van vandaag de dag. Zo kan kunstmatige intelligentie bijdragen aan het optimaliseren van voorraadbeheer, marketing en klantbeleving. Dankzij data-analyse kunnen we steeds gerichter inspelen op individuele voorkeuren, zowel online als in de winkel. Hyperpersonalisatie, van persoonlijke aanbiedingen tot slimme receptsuggesties, wordt steeds meer de norm, maar wel altijd met aandacht voor wet- en regelgeving, privacy en transparantie.

Individualisering en sociale cohesie onder druk

In een samenleving waar individualisering en polarisatie toenemen, wordt het belang van plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten steeds groter. Winkels, en in het bijzonder supermarkten, vervullen hierin een belangrijke rol. Onze winkels zijn niet alleen een plek om boodschappen te doen, maar ook een sociale ontmoetingsplaats die bijdraagt aan verbinding in de buurt. We zien dat de behoefte aan zo'n ontmoetingsplek groeit en pakken daarin graag onze rol.

Nieuwe wet- en regelgeving

In 2025 zijn de regels rond voedselveiligheid, etikettering en duurzaamheid verder aangescherpt. Zo gelden er nieuwe eisen voor ‘novel foods’, voor het duidelijk vermelden van allergenen en voor transparante informatie over de herkomst en impact van producten. Ook voeren steeds meer Nederlandse gemeenten zero-emissiezones in met als doel om de luchtkwaliteit te verbeteren en de CO₂-uitstoot terug te dringen.

Wet- en regelgeving op het gebied van duurzaamheid is voortdurend in ontwikkeling. Een belangrijk voorbeeld is de European Deforestation Regulation (EUDR). Deze wet moet voorkomen dat bepaalde grondstoffen, zoals koffie, cacao, hout, rundvlees, soja, palmolie en rubber, bijdragen aan ontbossing of bosdegradatie. Voor grote en middelgrote bedrijven, zoals Jumbo, geldt vanaf 30 december 2026 een verplichting om aan te tonen dat deze grondstoffen 100% ontbossingsvrij en legaal zijn. We zien deze verplichting niet alleen als een wettelijke taak, maar ook als een kans om samen verder te bouwen aan duurzamere ketens en zo een positieve impact te hebben op mens en milieu.